Saz Nedir ve Nasıl Çalınır?

Saz sağ elde tezene adı verilen eskiden kiraz kabuğundan yapılan günümüzde ise plastikten yapılan yardımcı bir gereç ve sol elde ise notaların basıldığı bölümlere sahip olan halk çalgılarının genel adıdır. Saç çalma genel olarak tezene yardımıyla yapılır fakat farklı saz çalma teknikleri de bulunmaktadır. Saz yapımında kestane veya dut ağacı gibi ağaçlar kullanmak mümkünken bazı saz yapımcılarının farklı türden ağaçları da saz yapımında kullandıklarını görüyoruz.

Saz bağlamadan uzun saplı veya kısa saplı olmasına göre ayrılır. Uzun saplı olanına “saz” kısa saplı olanına ise “bağlama” adı verilir. Hem şekil hem de tercih edilen tel açısından ve sonuçta elde edilen toplam ses açısından farklı türden sazlar da bulunmaktadır. Saz çalma işlemi 12 telli sazlar ile yapılabileceği gibi, 8 veya 6 tel ile çalınan sazlar da mevcuttur. Saz ilk defa doğu Akdeniz, yakın doğu ve orta Asya’da çalınmaya başlanmıştır. Bu nedenle doğu kültürüne ait bir enstrümandır diyebiliriz.

Saz Nedir? Saz Çalmayı Öğrenmek İçin Ne Yapmak Lazım?

Türkiye’de en yaygın şekilde kullanılan telli çalgı “saz” dır. Saz’da teller genelde en altta ve ortada ikişer, en üstte ise üç tel olacak şekilde ayrılmıştır. Farklı şekillerde akort edilebilen saz’ın alt türlerinden bazıları: Bağlama, Divan Sazı, Cura, Tambura’dır. Cura saz ailesinin en küçük üyesidir. Tambura ise curadan bir oktav daha kalına akort edilerek çalınır. Saz ailesinin en büyük çalgısı olan Divan Sazı ise standart sazlara göre bir oktav kalından çalınan bir enstrümandır.

Sazın üç ana bölümü vardır. Bunlar tekne, göğüs ve saptır. Sazın akordunun yapıldığı kulaklara ise burgular adı verilir. Sapa bağlı olan perdeler belirli ses aralıklarının çıkarılması için kurgulanmıştır. Sazlar mızrapla çalınabildikleri gibi aynı zamanda parmaklarla da çalınabilirler. Saz çalma el ile yapıldığında buna Şelpe adı verilir. Günümüzde elektrik sazlar da yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu sazlar bir amfiye bağlanarak, çalınırlar. Elektronik saz içerisinde tek sarımlı veya çift sarımlı manyetiklerin tercih edilmesi de mümkündür.

Saz Öğrenmek İçin Ne Yapmak Lazım?

Saz öğrenmek için öncelikle belirli bir standarta sahip bir saz satın almak gerekir. Herhangi bir saz türünde kişilerin öncelikle sazın akordunun doğru olduğundan emin olması gerekir. Akort yapmak için çok sayıda aparat bulunmaktadır.

Saz çalma internet üzerinden videolarla veya ders siteleri ile de öğrenilebileceği gibi, saz çalmayı öğrenmek için en iyi yol, müzik kurslarına gitmek veya özel bir hocadan ders almaktır. Müzik kurslarında saz öğrenilmesi sırasında genelde bir grup halinde dersler yapılır. Saz hocası, öğrencilere tek tek aşamalarına göre ne yapması gerektiğini gösterir. Saz öğrenmek için ilk aşamada sazın ve tezenenin tutuşunu iyi öğrenmek gerekir. Öğrenciler bu aşamadan sonra saz çalma işlemine notaları ve sesleri tanıyarak devam ederler.

İlk birkaç derste, parmak egzersizleri ile saz sapı üzerinde hareket kabiliyetini arttıran öğrenciler daha sonra, belirli melodileri çalmaya başlarlar. Melodiler genellikle Türk halk ve Türk sanat müziği eserleri arasından seçilir. Saz öğrenmek için öğrencilere bazı melodiler ve şarkılar başlangıçta daha basit halleri ile öğretilirler. Bu sayede saz çalma sürecine başlayan kişiler sıkılmadan öğrenme süreçlerini devam ettirebilirler.

Saz öğrenmek için, saz hocalarının da öğrencilere belirteceği gibi düzenli olarak pratik yapmak gerekir. Bir öğrenci kurs gününden bir dahaki kurs gününe kadar eğer hiç pratik yapmazsa, sazda kat edeceği gelişmede çok az olacaktır.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *